ప్రశ్నించడం ప్రారంభిస్తేనే సామాన్యునికి జీవితం.

సామాన్యుడు బ్రతికేది ఎట్లా..? :
“అతను ప్రశ్నించడం ప్రారంభించినప్పుడే నిజంగా బ్రతకడం ప్రారంభిస్తాడు, లేకుంటే బ్రతికున్న మరణించినట్టే...."

బండి మొగిలి,

న్యాయవాది,

  వరంగల్, మే 06 (నవ తరంగాలు) : సామాన్యుడు బ్రతికేది ఎట్లా…?
  ఈ ప్రపంచంలో ఒక మనిషి పుట్టిన క్షణం నుంచే అతను “స్వతంత్ర వ్యక్తి”గా కాకుండా, ఒక వ్యవస్థలో భాగంగా మారిపోతాడు. అతను మొదటగా చూసేది తన కుటుంబాన్ని. ఆ కుటుంబం కూడా ఒక చిన్న వ్యవస్థే. అక్కడే అతనికి మొదటి నియమాలు నేర్పిస్తారు — ఇది చేయాలి, అది చేయకూడదు. ఆ నియమాలు ప్రేమతో వచ్చినవే అయినా, అవే అతని స్వేచ్ఛకు మొదటి గీతలు వేస్తాయి.
   అక్కడినుంచి అతను పెద్ద సమాజంలోకి అడుగుపెడితే, “ధర్మం” అనే వ్యవస్థ అతన్ని చుట్టుముడుతుంది. అతను ఏ దేవుడిని నమ్మాలి, ఏ పూజ చేయాలి, ఏది శుభం, ఏది అశుభం ఇవన్నీ ముందే నిర్ణయించబడిన మార్గాలు. ఈ వ్యవస్థ కొన్నిసార్లు నైతిక విలువలను నేర్పించినా, చాలా సందర్భాల్లో ప్రశ్నించే స్వభావాన్ని అణచివేస్తుంది. “ఎందుకు?” అని అడగకుండా “అలా చేయాలి” అని ఒప్పుకోవడం అలవాటవుతుంది. అక్కడే ఆలోచనా స్వేచ్ఛ మొదటి దెబ్బ తింటుంది.
   తర్వాత అతను విద్యా వ్యవస్థలోకి ప్రవేశిస్తాడు. ఇది అతని జీవితాన్ని మలిచే ప్రధాన దశ. కానీ ఇక్కడ కూడా ఒక విరుద్ధత కనిపిస్తుంది. విద్య అతనిని విముక్తి వైపు నడిపించాలి. కానీ ప్రస్తుత వ్యవస్థలో అది ఎక్కువగా ఉద్యోగం కోసం తయారుచేసే యంత్రంలా పనిచేస్తుంది. మార్కులు, ర్యాంకులు, పోటీ — ఇవన్నీ అతని సృజనాత్మకతను తగ్గిస్తూ, ఒక నిర్దిష్ట మార్గంలో నడిపిస్తాయి. “ఏం ఆలోచించాలి?” కన్నా “ఎలా జవాబు రాయాలి?” అన్నదే ముఖ్యమవుతుంది. ఫలితంగా అతను మంచి ఉద్యోగి అవుతాడు కానీ స్వతంత్ర ఆలోచన చేసే వ్యక్తిగా ఎదగడం కష్టం అవుతుంది.
   ఇదే సమయంలో చట్టవ్యవస్థ అతని జీవితంలోకి ప్రవేశిస్తుంది. చట్టం అతని రక్షణ కోసం ఉండాలి. కానీ సాధారణ వ్యక్తికి అది ఒక క్లిష్టమైన అడవిలా అనిపిస్తుంది. చిన్న సమస్య కూడా కోర్టులో పడితే సంవత్సరాల తరబడి సాగుతుంది. ధనవంతుడు న్యాయాన్ని కొనగలుగుతాడు, కానీ సామాన్యుడు న్యాయం కోసం తన సమయాన్ని, డబ్బును, ఆశలను కోల్పోతాడు. చివరికి “న్యాయం ఆలస్యమైతే అది న్యాయం కాదు” అనే నిజం అతని జీవితంలో ప్రత్యక్షమవుతుంది.
  ఆరోగ్యం విషయంలో వైద్య వ్యవస్థ కూడా ఇదే కథ చెబుతుంది. ఒకప్పుడు వైద్యం సేవగా ఉండేది. కానీ ఇప్పుడు అది పెద్ద వ్యాపారంగా మారిన సందర్భాలు చాలా ఉన్నాయి. ఒక సాధారణ అనారోగ్యం కూడా పెద్ద ఖర్చుగా మారుతుంది. ఆసుపత్రి బిల్లులు కుటుంబాన్ని అప్పుల్లోకి నెట్టేస్తాయి. ఆరోగ్యాన్ని కాపాడాల్సిన వ్యవస్థ, కొన్ని సందర్భాల్లో ఆర్థిక భారంగా మారుతుంది.
   ఇదే సమయంలో కుల వ్యవస్థ అతని అవకాశాలను నిర్ణయిస్తుంది. అతను ఎంత ప్రతిభావంతుడైనా, అతని పుట్టుక ఆధారంగా సమాజం అతన్ని కొలుస్తుంది. ఇది కేవలం అన్యాయం మాత్రమే కాదు, సమాజపు అభివృద్ధికి కూడా అడ్డంకి. ప్రతిభ కంటే పుట్టుకకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం వల్ల సామర్థ్యాలు నష్టపోతాయి.
   వివాహం అనే వ్యవస్థలోకి అడుగుపెడితే వరకట్నం అనే సంప్రదాయం అతని జీవితాన్ని కుదిపేస్తుంది. ఒక అమ్మాయి కుటుంబం సంవత్సరాల పొదుపును ఒకే రోజులో ఖర్చు చేస్తుంది. అప్పులు, ఒత్తిడి, అవమానం — ఇవన్నీ ఒక కుటుంబాన్ని నెమ్మదిగా కుంగదీస్తాయి. ఇది కేవలం ఆర్థిక సమస్య కాదు, ఒక సామాజిక దోపిడీ వ్యవస్థ.
   ఉద్యోగాల విషయంలో కూడా పరిస్థితి మారదు. అవినీతి, సిఫార్సులు, మధ్యవర్తిత్వం — ఇవన్నీ ఒక సాధారణ వ్యక్తి ఆశలను ఛిద్రము చేస్తాయి. అతని కష్టం కన్నా సంబంధాలు ముఖ్యమవుతాయి. ఫలితంగా అతను తన ప్రతిభపై నమ్మకం కోల్పోతాడు.
   ఇంకా వ్యాపార వ్యవస్థలో కల్తీ ఉత్పత్తులు అతని ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీస్తాయి. తక్కువ నాణ్యత గల ఆహారం, నకిలీ మందులు — ఇవన్నీ అతని జీవన నాణ్యతను తగ్గిస్తాయి. అదే సమయంలో మంత్రాలు, తంత్రాలు అనే పేరుతో భయాన్ని ఉపయోగించి అమాయకులను మోసం చేస్తారు. ఇది అజ్ఞానాన్ని ఆయుధంగా మార్చిన వ్యవస్థ.
  వ్యవసాయం విషయంలో రైతు పరిస్థితి ఇంకా క్లిష్టంగా ఉంటుంది. అతను కష్టపడతాడు, పంట పండిస్తాడు. కానీ లాభాలు మాత్రం మధ్యవర్తుల చేతుల్లోకి వెళ్తాయి. మార్కెట్ వ్యవస్థ అతని శ్రమను సరైన విధంగా విలువ చేయదు. ఫలితంగా అతను అప్పుల్లో కూరుకుపోతాడు.
  ఇలా చూస్తే, ఒక సామాన్యుడు ఒక వ్యవస్థనుంచి బయటపడితే, మరో వ్యవస్థలో చిక్కుకుంటాడు. అతని జీవితం ఒక నిరంతర పోరాటంగా మారుతుంది. అతను సంపాదించినది తిరిగి ఈ వ్యవస్థలకే వెళ్లిపోతుంది. చివరికి అతనికి మిగిలేది అలసట, నిరాశ, మరియు అనేక ప్రశ్నలు.
   కానీ ఇక్కడే ఒక ముఖ్యమైన విషయం ఉంది. ఈ వ్యవస్థలు శాశ్వతం కావు. ఇవి మనుషులే సృష్టించినవి. కాబట్టి మార్పు కూడా మన చేతుల్లోనే ఉంటుంది.
   మార్పు ప్రారంభం “ప్రశ్నించడం”తోనే మొదలవుతుంది. ఒక వ్యక్తి “ఇది ఎందుకు?” అని అడిగినప్పుడు చిన్న మార్పు వస్తుంది. కానీ సమాజం మొత్తం అదే ప్రశ్న అడిగినప్పుడు అది విప్లవంగా మారుతుంది. విద్య నిజంగా విముక్తి సాధనంగా మారాలి. శాస్త్రీయ దృక్పథం పెరగాలి. మనిషి తన హక్కులను అర్థం చేసుకోవాలి.
   అప్పుడు మాత్రమే ఈ వ్యవస్థలు మనపై ఆధిపత్యం చూపకుండా, మన సేవ కోసం పనిచేస్తాయి.
   “సామాన్యుడు బ్రతికేది ఎట్లా..?
   “అతను ప్రశ్నించడం ప్రారంభించినప్పుడే నిజంగా బ్రతకడం ప్రారంభిస్తాడు లేకుంటే బ్రతికున్న మరణించినట్టే...."

మిత్రులారా....? మీరేమంటారు....!

****************************

బండి మొగిలి,

న్యాయవాది,

వరంగల్,

9989602566.